ตามตำนานพราหมณ์-ฮินดู "พระแม่กาลี" หนึ่งในปางที่ดุร้ายที่สุดของพระอุมาเทวี (พระปารวตี) พระชายาของพระศิวะ โดยปรากฏกายขึ้นเพื่อปราบอสูรที่ร้ายกาจเกินกว่าเทพองค์ใดจะต้านทานได้ มักถูกภาพจำติดตาด้วยรูปลักษณ์ผิวกายสีดำสนิท สวมกะโหลกเป็นสังวาล และที่สำคัญคือ "การแลบลิ้น" ออกมาอย่างน่าเกรงขาม ทราบหรือไม่ว่าสัญลักษณ์นี้ไม่ใช่เพียงการแสดงความโกรธเกรี้ยว แต่แฝงไว้ด้วยตำนานการปราบอสูรร้ายที่หยดเลือดสามารถคืนชีพได้ และนัยทางธรรมที่ลึกซึ้งเกินกว่าความดุดันที่ตาเห็น
ตำนานพระแม่กาลี ปราบ "อสูรรักตพิช" ที่มาต้นกำเนิดการแลบลิ้น
ในเทวตำนานฮินดูระบุว่า มีอสูรตนนหนึ่งชื่อ "รักตพิช" ที่ได้รับพรวิเศษคือ หากเลือดของเขาหยดลงพื้นดินแม้เพียงหยดเดียว เลือดนั้นจะกลายเป็นอสูรรักตพิชตัวใหม่ขึ้นมาทันทีนับหมื่นนับแสนตัว ทำให้เหล่าทวยเทพไม่สามารถปราบได้สำเร็จ
ด้วยเหตุนี้ พระแม่กาลีจึงทรงใช้วิธีการแลบลิ้นออกมาเพื่อรองรับเลือดของอสูรรักตพิชไม่ให้ตกถึงพื้นดิน และทรงดื่มกินเลือดนั้นจนหมดสิ้น เพื่อตัดวงจรการอุบัติใหม่ของอสูรร้าย จนในที่สุดก็สามารถเอาชนะสงครามที่ไม่มีวันสิ้นสุดครั้งนี้ได้
ประวัติพระแม่กาลีปางแลบลิ้น มาจากความเขินอายที่ "เหยียบหน้าอกพระศิวะ"
อีกหนึ่งแง่มุมที่ชาวอินเดียเชื่อกัน คือหลังจากที่พระแม่กาลีทรงปราบอสูรได้สิ้นซาก พระองค์ทรงตกอยู่ในห้วงแห่งความยินดีและร่ายรำด้วยความรุนแรง (รุทรตาณฑวะ) จนโลกธาตุสั่นสะเทือนและอาจพินาศลงได้ เหล่าเทพจึงไปขอความช่วยเหลือจากพระศิวะ
พระศิวะผู้เป็นพระสวามีจึงต้องลงมานอนขวางพื้นดินไว้เพื่อให้พระแม่กาลีเหยียบเพื่อลดแรงกระแทก เมื่อพระแม่กาลีทรงรู้ตัวว่าเผลอไปเหยียบหน้าอกของพระสวามีเข้า พระองค์จึงทรง "แลบลิ้น" ออกมาด้วยความตกใจและเขินอายตามธรรมเนียมของสตรีอินเดียโบราณ (เป็นการแสดงความนอบน้อมและการสำนึกผิด) ซึ่งภาพจำนี้ได้กลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของรูปเคารพพระแม่กาลีมาจนปัจจุบัน
...
ไขข้อสงสัย สรุปทำไมพระแม่กาลีต้องแลบลิ้น
หากมองข้ามความดุดันในเชิงตำนาน การแลบลิ้นของพระแม่กาลียังมีความหมายทางปรัชญาที่ลึกซึ้ง อาทิ
- การควบคุมกิเลส : ลิ้นเป็นอวัยวะที่แสดงถึง "รสสัมผัส" และ "คำพูด" การที่พระองค์แลบลิ้นและควบคุมเลือดอสูร เปรียบเสมือนการควบคุมความปรารถนาและอัตตาไม่ให้แผ่ขยาย
- การทำลายอวิชชา : รูปลักษณ์ที่น่ากลัวคือการเตือนสติว่า "เวลา" (กาล) จะกลืนกินทุกสิ่ง และมีเพียงความจริงแท้เท่านั้นที่คงอยู่
การแลบลิ้นของพระแม่กาลีจึงเป็นสัญลักษณ์ที่รวมเอาทั้งชัยชนะเหนือความชั่วร้าย ความรักความเกรงใจที่มีต่อคู่ครอง และคำสอนทางธรรมเรื่องการระงับอัตตาไว้ด้วยกัน ไม่เพียงแต่เป็นภาพลักษณ์ที่น่าเกรงขาม แต่ยังเป็นเครื่องเตือนสติให้ผู้ศรัทธาใช้ชีวิตอย่างมีสติและรู้เท่าทันกิเลสในใจตนเอง
"การแลบลิ้น" คือ สัญลักษณ์แห่งพลัง "ประตยาหาร"
ในทางโยคะศาสตร์ การแลบลิ้น เป็นส่วนหนึ่งของการฝึกเพื่อขับไล่พลังงานลบและโรคภัย การแลบลิ้นของพระแม่กาลีจึงสื่อถึง พลังงานที่รุนแรงในการขับไล่สิ่งชั่วร้าย และอวิชชา (ความไม่รู้) ออกจากจิตวิญญาณของผู้ศรัทธา