ชวนเช็กสัญญาณเตือนของภาวะไทรอยด์ต่ำ พร้อมทำความเข้าใจสาเหตุ วิธีตรวจวินิจฉัย และแนวทางรักษาที่ถูกต้อง หากรู้สึกเหนื่อยง่ายทั้งที่พักผ่อนเพียงพอ รู้สึกหนาวกว่าคนอื่น ผิวแห้ง ผมร่วง หรือมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ
อาการเหล่านี้อาจดูเหมือนปัญหาสุขภาพทั่วไป แต่บางครั้งอาจเป็นสัญญาณของ “ภาวะไทรอยด์ต่ำ” หรือภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย จนหลายคนไม่ทันสังเกตความผิดปกติของตัวเอง
รู้จักภาวะไทรอยด์ต่ำ คืออะไร เกิดจากสาเหตุใด
ภาวะไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism) หรือภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ คือ ภาวะที่ร่างกายมีฮอร์โมนไทรอยด์ไม่เพียงพอต่อความต้องการ โดยอาจเกิดจากต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนได้น้อยกว่าปกติ หรือเกิดจากความผิดปกติของต่อมใต้สมองที่ทำหน้าที่ส่งสัญญาณกระตุ้นการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์
ฮอร์โมนไทรอยด์มีบทบาทสำคัญในการควบคุมระบบเผาผลาญพลังงาน อุณหภูมิร่างกาย และการทำงานของอวัยวะหลายส่วน เมื่อร่างกายมีฮอร์โมนชนิดนี้ไม่เพียงพอ จึงอาจทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย หนาวง่าย น้ำหนักเพิ่มขึ้น รวมถึงมีการทำงานของระบบต่างๆ ช้าลง
สาเหตุของภาวะไทรอยด์ต่ำ เกิดจากอะไรได้บ้าง
- โรคไทรอยด์อักเสบชนิดฮาชิโมโต (Hashimoto's thyroiditis) เป็นโรคที่ระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติและทำลายเนื้อเยื่อต่อมไทรอยด์ ส่งผลให้ผลิตฮอร์โมนได้น้อยลง
- การผ่าตัดต่อมไทรอยด์ โดยเฉพาะผู้ที่เคยผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกบางส่วนหรือทั้งหมด
- การรักษาไทรอยด์เป็นพิษด้วยรังสีไอโอดีน ซึ่งอาจทำให้ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนลดลงภายหลังการรักษา
- ภาวะขาดสารไอโอดีน เนื่องจากไอโอดีนเป็นสารอาหารสำคัญที่ร่างกายใช้ในการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์
- การฉายรังสีรักษาบริเวณศีรษะ ลำคอ หรือฐานสมอง ซึ่งอาจส่งผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์หรือต่อมใต้สมอง
- ความผิดปกติของต่อมใต้สมอง เช่น ภายหลังการผ่าตัดเนื้องอกบริเวณต่อมใต้สมอง ทำให้การกระตุ้นต่อมไทรอยด์ลดลง
เช็ก 10 อาการไทรอยด์ต่ำ มีสัญญาณเตือนอะไรบ้าง
อาการของภาวะไทรอยด์ต่ำจะแตกต่างกันไปตามระดับความรุนแรงของการขาดฮอร์โมน โดยส่วนใหญ่มักเริ่มจากอาการเล็กน้อยและค่อยๆ ชัดเจนขึ้น ซึ่งสัญญาณที่ควรสังเกตมีดังนี้
1. เหนื่อยง่าย
อ่อนเพลียผิดปกติ รู้สึกไม่มีแรง ไม่สดชื่น แม้จะพักผ่อนเพียงพอ และอาจทำกิจกรรมต่างๆ ได้ช้าลง
2. ขี้หนาว หนาวง่ายกว่าปกติ
รู้สึกหนาวมากกว่าคนรอบข้าง แม้อยู่ในอุณหภูมิที่คนทั่วไปไม่ได้รู้สึกหนาว
3. น้ำหนักเพิ่มขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ
น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นทั้งที่ไม่ได้รับประทานอาหารมากขึ้นอย่างชัดเจน
4. ผิวแห้ง ผมร่วง
ผิวหนังแห้งกว่าปกติ และอาจมีอาการผมบางหรือผมร่วงร่วมด้วย
5. ท้องผูกบ่อย
การเคลื่อนไหวของลำไส้ช้าลง ส่งผลให้ขับถ่ายลำบากหรือท้องผูก
6. คิดช้า สมาธิลดลง
หลงลืมง่าย รู้สึกว่าความคิดไม่คล่องตัว จดจำเรื่องต่างๆ ได้ยากขึ้น หรือทำงานได้ช้ากว่าเดิม
7. ใบหน้าบวม
อาจสังเกตเห็นใบหน้าดูอวบหรือบวมขึ้น โดยไม่ได้สัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของน้ำหนักเพียงอย่างเดียว
8. ปวดกล้ามเนื้อ
มีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อหรือรู้สึกไม่สบายตัวมากกว่าปกติ
9. หัวใจเต้นช้า
ภาวะฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำอาจทำให้อัตราการเต้นของหัวใจลดลง
10. อารมณ์เปลี่ยนแปลง รู้สึกซึมลง
มีอาการซึมเศร้า โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่อาจมีอาการซึมเศร้าร่วมกับภาวะไทรอยด์ต่ำ
อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มีอาการจะเป็นภาวะไทรอยด์ต่ำเสมอไป เพราะอาจเกิดจากปัญหาสุขภาพอื่นได้เช่นกัน หากสงสัยว่าเป็นไทรอยด์ต่ำ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะการตรวจพบความผิดปกติและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม จะช่วยให้ผู้ป่วยควบคุมอาการและกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ