“ลักยิ้ม” เป็นหนึ่งในเอกลักษณ์บนใบหน้าที่มักเห็นชัดขึ้นเวลายิ้ม บางคนมีลักยิ้มทั้งสองข้าง บางคนมีเพียงข้างเดียว ขณะที่บางคนไม่มีเลย จึงเกิดคำถามว่า รอยบุ๋มเล็กๆ บนแก้มนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และจริงหรือไม่ที่ “ลักยิ้ม” เป็นลักษณะที่ถ่ายทอดจากพ่อแม่ผ่านกรรมพันธุ์
รู้จัก “ลักยิ้ม” เกิดจากอะไร ทำไมเวลายิ้มจึงเห็นเป็นรอยบุ๋ม
ลักยิ้ม คือ รอยบุ๋มเล็กๆ บนผิวหนัง โดยลักยิ้มบริเวณแก้มมักสังเกตเห็นได้ชัดขึ้นเมื่อยิ้มหรือแสดงสีหน้า เนื่องจากกล้ามเนื้อบริเวณใบหน้าเกิดการหดตัวและดึงรั้งผิวหนังบริเวณนั้น
หนึ่งในกล้ามเนื้อสำคัญที่เกี่ยวข้องคือ Zygomaticus major ซึ่งทอดจากบริเวณโหนกแก้มไปยังมุมปาก ทำหน้าที่ดึงมุมปากขึ้นและออกด้านข้าง จึงเป็นหนึ่งในกล้ามเนื้อสำคัญที่ทำให้เราแสดงสีหน้า “ยิ้ม” ออกมา ในบางคนมีเส้นใยบางส่วนยึดกับเนื้อเยื่อบริเวณผิวหนัง เมื่อยิ้มและกล้ามเนื้อหดตัว ผิวหนังจึงถูกดึงเข้าด้านในจนมองเห็นเป็นรอยบุ๋มบนแก้ม
พูดง่ายๆ คือ ลักยิ้มเกิดจากลักษณะเฉพาะของโครงสร้างกล้ามเนื้อและการยึดเกาะของเนื้อเยื่อบริเวณแก้ม เมื่อกล้ามเนื้อทำงานในขณะยิ้ม รอยบุ๋มจึงปรากฏให้เห็นชัดขึ้น
ทำไมบางคนมี “ลักยิ้ม” แต่บางคนไม่มี
แม้ทุกคนจะมีกล้ามเนื้อสำหรับใช้แสดงสีหน้า แต่รายละเอียดทางกายวิภาคไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด กล้ามเนื้อบนใบหน้าสามารถแตกต่างกันได้ทั้งรูปร่าง จำนวนมัด แนวการวางตัว รวมถึงตำแหน่งที่ยึดเกาะกับเนื้อเยื่อ
ในบางคนกล้ามเนื้อ Zygomaticus major ซึ่งเกี่ยวข้องกับการยิ้ม อาจแยกออกเป็นสองมัด แต่ลักษณะนี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องมีลักยิ้มเสมอไป เพราะการเกิดรอยบุ๋มบนแก้มยังขึ้นอยู่กับเนื้อเยื่อและโครงสร้างบริเวณแก้มของแต่ละคนด้วย ความแตกต่างเหล่านี้จึงเป็นเหตุผลที่ทำให้บางคนยิ้มแล้วเห็นลักยิ้มชัดเจน ขณะที่บางคนไม่มีลักยิ้มเลย
ไขข้อสงสัย “ลักยิ้ม” เกี่ยวข้องกับกรรมพันธุ์ไหม
หลายคนอาจเคยได้ยินว่า “ลักยิ้มเป็นลักษณะทางพันธุกรรมแบบยีนเด่น” หากพ่อหรือแม่มีลักยิ้ม ลูกก็มีโอกาสมีตาม แต่ในทางวิทยาศาสตร์ยังไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจนเช่นนั้น
ลักยิ้มมีแนวโน้มพบในสมาชิกครอบครัวเดียวกัน จึงเป็นไปได้ว่าพันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้อง แต่ปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัดว่ายีนใดเป็นตัวกำหนด หรือมีรูปแบบการถ่ายทอดอย่างไร
ดังนั้น หากพ่อหรือแม่มีลักยิ้ม ไม่ได้หมายความว่าลูกทุกคนจะต้องมีลักยิ้มตาม และยังไม่สามารถสรุปได้ว่าลักยิ้มเป็นลักษณะที่ถ่ายทอดแบบ “ยีนเด่น” อย่างแน่นอน
ทำไมบางคนมี “ลักยิ้ม” แค่ข้างเดียว
ลักยิ้มไม่จำเป็นต้องเกิดทั้งสองข้าง บางคนอาจมีเฉพาะแก้มซ้ายหรือขวา เนื่องจากโครงสร้างกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อของใบหน้าทั้งสองด้านไม่ได้สมมาตรกันอย่างสมบูรณ์ ความแตกต่างนี้ทำให้เวลายิ้ม บางคนเกิดรอยบุ๋มเพียงข้างเดียวได้ ซึ่งถือเป็นความแตกต่างทางกายวิภาคที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ไม่ใช่ความผิดปกติ
สรุป “ลักยิ้ม” ได้มาจากกรรมพันธุ์จริงไหม
คำตอบคือ พันธุกรรมน่าจะมีส่วนเกี่ยวข้อง เพราะลักยิ้มมีแนวโน้มพบในสมาชิกครอบครัวเดียวกัน แต่ปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัดว่าเกิดจากยีนใด หรือถ่ายทอดในรูปแบบใด
ดังนั้น ประโยคที่ว่า “รอยยิ้มนี้ได้มาจากกรรมพันธุ์” จึงอาจมีส่วนจริง แต่ยังไม่สามารถฟันธงได้ว่า ลักยิ้มเป็นลักษณะที่ถ่ายทอดผ่าน “ยีนเด่น” เพียงยีนเดียว