นานาประเทศ และองค์กรสิทธิมนุษยชนทั่วโลก ขานรับกรณีศาลโลกชี้เมียนมาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โรฮีนจา ยูเอ็นยกเป็นหมุดหมายสำคัญด้านความยุติธรรม ขณะที่ชาวโรฮีนจาเรียกร้องคืนสัญชาติและสิทธิกลับบ้าน

วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ภายหลังศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) หรือศาลโลก มีคำวินิจฉัยด้วยมติ 9 ต่อ 6 เสียง ว่าเมียนมากระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวโรฮีนจาในปฏิบัติการทางทหารเมื่อปี 2560 ปฏิกิริยาจากนานาชาติและองค์กรสิทธิมนุษยชนต่างออกมาขานรับคำตัดสินครั้งประวัติศาสตร์ พร้อมเรียกร้องให้เมียนมาปฏิบัติตามคำสั่งศาลและนำผู้กระทำผิดเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม

โดยนายอันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ ระบุว่า คำวินิจฉัยครั้งนี้เป็นการยอมรับความทุกข์ทรมานของเหยื่อชาวโรฮีนจา และเป็นเครื่องยืนยันว่าผู้กระทำความผิดร้ายแรงต้องไม่ลอยนวลพ้นผิด พร้อมเรียกร้องให้เมียนมาปฏิบัติตามคำสั่งศาล ทั้งการสอบสวนและลงโทษผู้กระทำผิด ป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำ และชดใช้ค่าเสียหายแก่ผู้ได้รับผลกระทบ

ด้านนายโฟลเกอร์ เติร์ก ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ระบุว่า คำตัดสินนี้เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการสร้างความยุติธรรมให้ชาวโรฮีนจา พร้อมเรียกร้องให้นานาชาติยุติการส่งอุปกรณ์ทางทหารและยุทโธปกรณ์ที่อาจถูกนำไปใช้ก่ออาชญากรรมในเมียนมา รวมถึงสนับสนุนการคืนสัญชาติให้ชาวโรฮีนจา และไม่ผลักดันให้ผู้ลี้ภัยเดินทางกลับประเทศจนกว่าจะมีหลักประกันด้านความปลอดภัยอย่างแท้จริง

ขณะที่รัฐบาลแกมเบีย ซึ่งเป็นผู้ยื่นฟ้องเมียนมาต่อศาลโลกเมื่อปี 2562 แสดงความยินดีต่อคำวินิจฉัย โดยระบุว่าเป็นวันประวัติศาสตร์ของกระบวนการยุติธรรมระหว่างประเทศ พร้อมยกย่องความกล้าหาญของผู้รอดชีวิตและพยานชาวโรฮีนจาที่ให้ข้อมูลต่อศาล และเรียกร้องให้เมียนมาปฏิบัติตามคำตัดสินอย่างครบถ้วนโดยไม่ล่าช้า

ด้านรัฐบาลอังกฤษประกาศมาตรการตอบโต้ทันที ด้วยการสั่งขับผู้ช่วยทูตทหารเมียนมาออกจากประเทศ พร้อมเรียกอุปทูตเมียนมาเข้าพบ และเรียกร้องให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) เปิดประชุมเร่งด่วนเพื่อหารือคำวินิจฉัยนี้ โดยนายเอ็ด มิลิแบนด์ รัฐมนตรีต่างประเทศอังกฤษ ระบุว่า รัฐบาลจะประกาศมาตรการเพิ่มเติมในอีกไม่กี่วันข้างหน้า เพื่อให้ผู้ที่มีส่วนรับผิดชอบต่ออาชญากรรมต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม

ส่วนสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) มองว่า คำวินิจฉัยเป็นก้าวสำคัญในการแก้ไขต้นตอของปัญหาการพลัดถิ่น และสร้างแนวทางแก้ไขที่ยั่งยืน โดยปัจจุบันยังมีผู้ลี้ภัยชาวโรฮีนจามากกว่า 1.3 ล้านคนอยู่ในภูมิภาค ส่วนใหญ่อยู่ในบังกลาเทศ และอีกกว่า 100,000 คนยังพลัดถิ่นภายในรัฐยะไข่ของเมียนมา

ขณะที่ตัวแทนชาวโรฮีนจาและองค์กรภาคประชาสังคม 219 องค์กร ออกแถลงการณ์ต้อนรับคำวินิจฉัย พร้อมเรียกร้องให้ประชาคมโลกผลักดันการชดใช้ค่าเสียหาย การคืนสัญชาติและการรับรองอัตลักษณ์ของชาวโรฮีนจา ตลอดจนเปิดทางให้ผู้ลี้ภัยกลับบ้านอย่างปลอดภัยและมีศักดิ์ศรี รวมถึงนำผู้นำกองทัพเมียนมา โดยเฉพาะมิน อ่อง หล่าย เข้าสู่กระบวนการรับผิดทางอาญา

ด้านแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ระบุว่า คำวินิจฉัยเป็นการรับรองความโหดร้ายที่เกิดขึ้นกับชาวโรฮีนจาอย่างเป็นทางการ และเป็นช่วงเวลาสำคัญของความยุติธรรมสำหรับผู้รอดชีวิตและครอบครัว ขณะที่นางมาเรีย เอเลนา วินโญลี ที่ปรึกษาอาวุโสด้านกระบวนการยุติธรรมระหว่างประเทศของฮิวแมนไรต์วอตช์ ระบุว่า เป็นการยอมรับความทุกข์ทรมานที่ชาวโรฮีนจาต้องเผชิญจากกองทัพเมียนมาที่รอคอยมาอย่างยาวนาน

นอกจากนี้ รัฐบาลเอกภาพแห่งชาติเมียนมา (NUG) ซึ่งเป็นฝ่ายรัฐบาลเงา ระบุว่าเคารพอำนาจและคำวินิจฉัยของศาลโลก พร้อมจะพิจารณาคำสั่งของศาลอย่างรอบคอบ รวมถึงยืนยันความมุ่งมั่นในการสร้างความรับผิดชอบต่อผู้กระทำผิดและป้องกันไม่ให้เกิดความโหดร้ายขึ้นอีก.

ที่มา Aljazeera, AP