ปัญญาประดิษฐ์ หรือ Artificial Intelligence (AI) เป็นเทคโนโลยีสำคัญที่เปลี่ยนแปลงโลกเศรษฐกิจและสังคมอย่างรวดเร็ว ตั้งแต่การทำงานในองค์กร ไปจนถึงการใช้ชีวิตประจำวันของประชาชน ส่งผลให้หลายประเทศเร่งพัฒนาแนวทางเพื่อสร้างความพร้อมในการใช้ AI อย่างมีประสิทธิภาพและรับผิดชอบ
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) โดย สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (BDE) ในฐานะหน่วยงานสำคัญที่มีบทบาทในการบริหารและพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ ได้เปิดตัวผลการศึกษา “โครงการพัฒนากรอบแนวทางการเปลี่ยนผ่านนวัตกรรม AI ของอาเซียน (ASEAN AI Transition Innovation Framework : AITIF)” เพื่อเป็นเข็มทิศในการพัฒนาทักษะบุคลากรและการประยุกต์ใช้ AI ในระดับภูมิภาคอาเซียน โดยมีผู้แทนจากภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษาเข้าร่วม เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับการพัฒนา AI และการเตรียมความพร้อมขององค์กรไทยสู่ยุคดิจิทัล
AI เทคโนโลยีสำคัญของเศรษฐกิจยุคใหม่
AI ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่มีบทบาทสำคัญต่อการเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจและสังคมในยุคดิจิทัล โดยมีการนำไปใช้ในหลายภาคส่วนทั่วประเทศ ทั้งการศึกษา ธุรกิจ และภาคอุตสาหกรรม
นายเวทางค์ พ่วงทรัพย์ เลขาธิการคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กล่าวว่า ประเทศไทยได้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำด้านการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในภูมิภาคอาเซียน ซึ่งมีตัวเลขที่น่าสนใจจากรายงาน AI Ready ASEAN Research ประจำปี 2569 ระบุว่า เยาวชนไทยกว่า 90% และบุคลากรทางการศึกษากว่า 80% มีการนำ AI มาใช้ในการเรียนการสอนและการทำงานอย่างกว้างขวาง
อย่างไรก็ตามการเติบโตของเทคโนโลยี AI ที่รวดเร็วนั้น มาพร้อมความท้าทาย ทั้งในเรื่องความพร้อมของบุคลากร ความปลอดภัยทางไซเบอร์ และจริยธรรมในการใช้งาน
สำหรับโครงการ AITIF ถูกพัฒนาภายใต้ความร่วมมือของประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อวางรากฐานสำคัญในการใช้ AI อย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล และการเผยแพร่ผลการศึกษานี้ เป็นผลมาจากการประชุมรัฐมนตรีดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Ministers’ Meeting) ครั้งที่ 5 ที่ได้เห็นชอบโครงการ ฯ ซึ่งสะท้อนถึงความร่วมมือระดับภูมิภาคในการพัฒนาเทคโนโลยี AI รองรับการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลได้อย่างเข้มแข็งและมีประสิทธิภาพ
เจาะลึก 3 เครื่องมือหลัก หัวใจสำคัญของ AITIF
หนึ่งในผลลัพธ์สำคัญของโครงการ AITIF คือการพัฒนาเครื่องมือหลัก 3 ด้าน เพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่ยุค AI ได้แก่
1. AI Literacy Framework
กรอบทักษะความเข้าใจและการใช้ปัญญาประดิษฐ์ เพื่อสร้างพื้นฐานความรู้ด้าน AI สำหรับประชาชนและบุคลากร
2. AI Skill Checklist & AI Skill Taxonomies
รายการทักษะวิชาชีพด้าน AI ที่กำหนดมาตรฐานทักษะสำหรับบุคลากรในสายงานต่าง ๆ
3. AI Readiness Assessment Tool
เครื่องมือประเมินความพร้อมขององค์กรในการนำ AI มาใช้ในกระบวนการทำงาน
นายเวทางค์ กล่าวถึงผลลัพธ์สำคัญของโครงการ ฯ ว่า สิ่งสำคัญของการพัฒนา AI คือการสร้างมาตรฐานร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการพัฒนาทักษะดิจิทัล, Taxonomy หรือคำนิยามด้าน AI รวมถึงการประเมินความพร้อมขององค์กร ทั้งหมดนี้ออกแบบมาเพื่อช่วยให้องค์กรสามารถวางแผนพัฒนาบุคลากรและนำ AI มาใช้ได้อย่างเป็นระบบทั่วทั้งภูมิภาคอาเซียน
ชูแนวคิด Hybrid AI เก่งด้วยข้อมูล ผสานด้วยองค์ความรู้ มั่นคงด้วยจริยธรรม
หัวใจสำคัญที่ BDE เน้นย้ำ คือการส่งเสริมแนวคิด Hybrid AI ที่ผสมผสานทั้งแนวทางขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data-Driven) และองค์ความรู้ (Knowledge-Driven) เข้าด้วยกัน บนหลักการ “เป็นธรรม ครอบคลุม และทั่วถึง” เพื่อให้มั่นใจว่า พลเมืองอาเซียนจะใช้เทคโนโลยีได้อย่างมีความรับผิดชอบและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล
ผนึกกำลัง 9 หน่วยงาน ลงนาม MOU ขับเคลื่อนระดับชาติ
เพื่อให้โครงการนี้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม ยังมีพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ระหว่าง BDE และพันธมิตรอีก 8 หน่วยงาน อาทิ สวทช., ETDA, สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย, สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย, มูลนิธิเพื่อการพัฒนาดิจิทัล และภาคเอกชนยักษ์ใหญ่อย่าง กสิกร แล็บส์ และ ปูนซิเมนต์ไทย (SCG) โดยมุ่งเน้นความร่วมมือเพื่อการแบ่งปันความรู้ ประสบการณ์ และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาบุคลากรไทยให้มีความพร้อมในการใช้และพัฒนา AI อย่างเหมาะสมและปลอดภัย
เปิดแพลตฟอร์มเรียนรู้ AI ฟรีสำหรับประชาชน
นอกจากการพัฒนาเครื่องมือด้าน AI แล้ว โครงการ AITIF ยังได้พัฒนา หลักสูตรการประยุกต์ใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ หลักสูตรการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีความรับผิดชอบ (Responsible AI) ซึ่งรวบรวมความรู้จากผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสาขา ทั้งด้านเทคโนโลยี กฎหมาย และจริยธรรม เพื่อให้ประชาชนและบุคลากรสามารถเข้าใจการใช้ AI อย่างเหมาะสม เปิดโอกาสให้ผู้สนใจสามารถศึกษาข้อมูลและลงทะเบียนเรียนออนไลน์ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ที่ https://aitif.bde.go.th
ก้าวสำคัญของไทยสู่ผู้นำ AI ในภูมิภาค
การพัฒนา ASEAN AI Transition Innovation Framework (AITIF) ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของประเทศไทยในการขับเคลื่อนนโยบายด้าน AI ในระดับภูมิภาค ไม่เพียงช่วยสร้างมาตรฐานด้านทักษะ AI เท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการเตรียมความพร้อมของบุคลากรและองค์กรไทย เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจดิจิทัลในอนาคต และท้ายที่สุด เป้าหมายของโครงการนี้คือการทำให้ AI กลายเป็นเทคโนโลยีที่ทุกคนสามารถเข้าถึง ใช้งานได้อย่างปลอดภัย และสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคมของอาเซียนอย่างยั่งยืน
“สิ่งที่เราทำคือการสร้างมาตรฐานเดียวกัน เพื่อให้เมื่อมีการทำงานข้ามพรมแดน (Cross border) เราจะสามารถสื่อสารและทำงานภายใต้ภาษาและมาตรฐานเดียวกันได้” นายเวทางค์ กล่าว
